บนเนื้อที่กว่า 377 ไร่ ของที่สาธารณประโยชน์ ตำบลกู่จาน อำเภอคำเขื่อนแก้ว จังหวัดยโสธร คือที่ตั้งของ ป่าชุมชนบ้านหนองกบ ซึ่งผืนป่าแห่งนี้ เปรียบเสมือนปอดขนาดใหญ่ และเป็นกำแพงธรรมชาติที่คอยกรองฝุ่นพิษ PM 2.5 ให้กับชาวบ้านที่ได้ช่วยกันดูแลรักษาป่าชุมชน จนได้รับการคัดเลือกให้เป็นป่าชุมชนต้นแบบ ของจังหวัดยโสธร และในปี 2568 ได้รับการสนับสนุนงบบประมาณ จากกองทุนสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เพื่อมายกระดับเป็นศูนย์เรียนรู้ เพื่อขยายสู่ชุมชนอื่น ๆ

นายชาญณรงค์ เพชรดี ผอ.ศูนย์ป่าไม้ยโสธร เปิดเผยว่า ป่าชุมชนบ้านหนองกบเป็นป่าชุมชนที่ตั้งอยู่ในที่สาธารณประโยชน์ เนื้อที่ประมาณ 377 ไร่ ดำเนินการกิจกรรมในเรื่องการป้องกันรักษาป่าและควบคุมไฟป่าโดยเฉพาะในพื้นที่แห่งนี้เป็นชุมชนต้นแบบ ที่มีการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะในเรื่องการเกิดไฟป่า และหมอกควัน ซึ่งเป็นปัญหาเกี่ยวกับภาวะโลกร้อน และฝุ่นละออง PM 2.5 ทำให้ป่าชุมชนแห่งนี้ ได้กลายเป็นศูนย์กลางในการถ่ายทอดองค์ความรู้ต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น เรื่องการปลูกป่าในพื้นที่ป่าชุมชนเพื่อเพิ่มพื้นที่สีเขียว การทำแนวกันไฟในช่วงฤดูแล้งเพื่อไม่ให้เกิดไฟป่าเป็นตัวอย่างชุมชนในท้องที่จังหวัดยโสธร

ปัจจัยความสำเร็จของที่นี่ ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงข้ามคืน แต่เกิดจากความเข้มแข็งของชุมชน ที่ร่วมกันดูแลรักษาป่ามาอย่างยาวนาน มีกฎกติกาที่เข้มงวด ทำให้สภาพป่ามีความสมบูรณ์ และที่สำคัญคือ "สามารถป้องกันไฟป่า" ได้อย่างดีเยี่ยม ซึ่งเป็นหัวใจหลักของการลดปัญหาฝุ่นและควัน โดยทางศูนย์ป่าไม้ยโสธรได้มุ่งเน้นพัฒนาที่นี่ให้กลายเป็นแม่ข่าย ถ่ายทอดวิชาการป้องกันรักษาป่า และการเป็นวิทยากรให้กับชุมชนอื่น ๆ

นายชาญณรงค์ เพชรดี กล่าวเพิ่มเติมว่า ช่วงนี้จะเป็นการฝึกอบรมในด้านต่าง ๆ เกี่ยวกับการป้องกันรักษาป่า การควบคุมไฟป่า การเป็นวิทยากรเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กับป่าชุมชนต่างๆ อีกทั้งด้านการปลูกป่าก็จะมีการปลูกป่าในช่วงฤดูฝน

ด้านนายประภาส เสียงใส ประธานป่าชุมชนบ้านหนองกบ เปิดเผยว่า ดีใจเป็นอย่างมากที่ป่าของเราได้รับการคัดเลือกเป็นป่าต้นแบบของจังหวัดยโสธร เหตุผลที่ได้รับการคัดเลือกคิดว่ามาจากการที่ชุมชนช่วยกันดูแลรักษาป่าอย่างเข้มแข็ง หลัก ๆ คือการทำให้ไม่เกิดไฟไหม้ป่า เป็นระยะเวลาตั้งแต่เริ่มต้นตั้งเป็นป่าชุมชนมา คือปี 2547 ทุกวันนี้ป่ามีความอุดมสมบูรณ์ ทั้งยังเข้าหลักเกณฑ์ของ THE RED เกี่ยวกับคาร์บอนเครดิตที่ได้ลงพื้นที่ตรวจสอบ ในส่วนของชุมชนได้มาใช้ประโยชน์ในป่าแห่งนี้คือใช้เป็นแห่งอาหาร โดยเฉพาะเห็ดธรรมชาติที่มีหลากหลายชนิดตามฤดูกาล ทั้งเห็ดปลวก เห็ดไค เห็ดระโงกที่มีให้รับประทานทุกวัน ในเรื่อง PM 2.5 แทบไม่มีเลย เพราะป่าแห่งนี้เป็นตัวป้องกันทั้งช่วงที่มีลมหรือฝน อีกทั้งเป็นแหล่งที่ทำให้ฝนตกตามฤดูกาลพื้นที่แห่งอื่นแห้งแล้งแต่พื้นที่ตรงนี้มีฝนตกลงมาประจำ

สำหรับเป้าหมายต่อไปของบ้านหนองกบ คือการส่งต่อจิตสำนึกรักษ์ป่าจากรุ่นสู่รุ่น เพื่อไม่ให้ความอุดมสมบูรณ์จบลงแค่รุ่นนี้... เพื่อเป็นบทพิสูจน์ว่า หากชุมชนเข้มแข็ง ป่าก็จะยั่งยืน และปัญหาสิ่งแวดล้อมอย่าง PM 2.5 ก็จะลดลงได้ ด้วยมือของเราทุกคน

ทินกร เพชรดี สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดยโสธร รายงาน